Yörük Ali Efe

Yörük Ali'nin evinin bahçesinde bulunan heykeli

"Aydın'ın bu doğru özlü ve fedakar evlatları.

Vatanımıza büyük hizmetler ifa ettiler. Allah iki cihanda aziz etsin.

Kendilerine Büyük Millet Meclisi'nin kalbi ve samimi teşekküratını takdim eder, gözlerinizden öperim."

Büyük Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal

 

"Bir fert ne kadar yüksek ve kahraman olursa olsun, "millete iyilik yaptım" diyemez ancak "hizmet ettim" diyebilir"
Yörük Ali Efe

EFELERİN EFESİ
Şu Dalama'nın çeşmesi
Ne hoş olur içmesi
Yörük Ali'yi sorarsan
Efelerin seçmesi

Hey gidinin efesi efesi
Efelerin efesi

Cepkenimin kolları
Parıldıyor pulları
Yörük de Ali geliyor
Açıl Aydın yolları

Hey gidinin efesi efesi
Efelerin efesi

Malgaç Baskını

Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzalamıştı. Mütarekenin 7. maddesine göre, Anadolu yer yer işgal ediliyordu. 27 Mayıs 1919'da Aydın işgal edildi.

Yörük Ali Efe müfrezesi başlangıçta Çine Yağcılar Köyünde 17 kişi ile mücadele kararı aldı. 1 Haziran 1919 günü Yenipazar'ın Donduran Köyüne geldi. Uğradıkları yerlerde topladıkları gönüllülerle müfrezenin mevcudu 60 kişiye ulaştı. 15 Haziran'ı 16 Haziran'a bağlayan gece Dondurandan yola çıktılar. 02:00'de Menderes Nehrini sallarla geçip, 1 saat sonra Sultanhisar Atça arasındaki demiryoluna geldiler.

Teğmen Zekai Bey Malgaç Demiryolu Köprüsünün ayaklarına dinamitleri yerleştirirken, birkaç Zeybek de telgraf tellerini kesmişti. Saat sabahın 06:00'si olmuştu. Büyük bir gürültü ile patlayan dinamitler demiryolu köprüsünü tahrip etti.

Malgaç Köprüsünü korumak için köprünün hemen doğusunda bir çavdar tarlası içinde bulunan 20 kişilik Yunan müfrezesi vardı. Yunan askeri, demiryolu tarafı açık olmak üzere cephede Yörük Ali ve Kızanları ile Teğmen Zekai ve Yüzbaşı Ahmet Bey, sağ kanatta Kıllıoğlu ve arkadaşları, sol kanatta Asaf Necmi ve Memduh Beyler olmak üzere 3 taraftan sarıldı. ilk ateş Kıllıoğlu Hüseyin Efe tarafından açıldı. Yunan askerinin hepsi orada yok edildi. Sultanhisar'dan gelen Yunan askerleri karşılarında Efeleri görünce ya silahlarını bırakıp kaçmışlar ya da canlarını vermişlerdi.

Yörük Ali Müfrezesinden sadece Çineli Tahtacı Memiş adli üye yaralandı. Bu baskın sonunda Yunanlılardan makineli tüfek, silahlar, cephaneler, sırmalı kordonlu bir elbise ve diğer eşyalar ele geçirildi. Müfreze baskını yaptıktan sonra süratle daha kuzeye, Uzunlar Köyüne çekildi.

Malgaç baskını ile işgal ordusuna Aydın Ovasında unutamayacağı bir ders verilmiştir. Kazanılan basari Zeybeklerin cesaretini arttırmıştır. Bu baskın yerel direnisin örgütlenmesinde ve giderek ulusal direnişe dönüşmesinde öncü bir rol oynamıştır. 3 yıl devam eden Yunan işgalinden Sultanhisar 5 Eylül 1922 günü kurtuldu.

MALGAÇ BASKINI’NIN 89’UNCU YIL DÖNÜMÜ

Milli mücadele sırasında en önemli mücadelelerin Aydın'da verildiğine işaret eden Uşak Valisi Kayhan Kavas da, dedesi Yörük Ali Efe ve kızanlarının o dönemde büyük mücadeleler vererek vatanın kurtarılmasında önemli rol üstlendiklerini söyledi. Malgaç Anıtı yapılıncaya kadar buradaki anıların unutulduğuna işaret eden Kavas, “'Malgaç Baskını, Milli Mücadele'de işgal ordusuna karşı Aydın ovasındaki ilk sivil direniş hareketidir. Yörük Ali Efe ve arkadaşlarının tarihte yerini alan bu ünlü baskını, düşmanın suratına bir tokat gibi inmiş, bu toprakların kolay geçilmez olduğunu ve Türk milletinin ölmeden esareti kabul etmeyeceğini ilan etmiştir. Bu nedenle tarihi Malgaç Baskını çok önemlidir. Baskının 89’uncu yılında bu toprakları bizlere miras bırakmış tüm yiğitlerimizi saygıyla selamlıyorum. Bu eserler bizim tapularımızdır. Bu tapuları gelecek nesillere ulaştırmalıyız” diye konuştu.

Tarihini iyi bilmeyen milletlerin sonunun hüsran olduğuna değinen Vali Mustafa Malay ise, tarihi iyi bilip yeni nesil anlatmanın öneminden bahsetti. Gençlere tarihin ve bu ülkenin ne zor şartlarda kendilerine emanet edildiğinin öğretilmesi gerektiğini savunan Malay, şöyle konuştu: “Milli Mücadele tarihine altın harflerle geçen Malgaç Baskını'nın üzerinden 89 yıl geçti. Bugün o baskına katılan veya gösterilen kahramanlığa şahit olan büyüklerimiz ne yazık ki bugün aramızda değiller. Ancak geçmişi genç nesillerimize anlatmakta güçlük çekiyoruz. Bugün bu cennet vatanımızda yaşıyorsak, bunu başta kahraman atalarımıza ve efelerimize borçluyuz. Kuvay-i Milliye fiilinin ilk kez ortaya koyulduğu Malgaç Baskını'nın 89’uncu yılında baskında görev alan 60 kahraman efemizle birlikte hemşehrimiz Baş Efe Yörük Ali Efe ve tüm efeleri saygıyla anıyorum. Onlar başardıkları inanılmaz işleri sadece bir vazife olarak görmüş nadide kişilikleriyle bizlere aynı zamanda çok iyi bir örnektir”